Akciğer Kanseri

Giriş ve Tanım

Akciğer kanseri, bronş epitelinden köken alan ve kontrolsüz hücre proliferasyonu ile karakterize malign bir hastalıktır. Dünya genelinde kansere bağlı ölümlerin en sık nedenidir. Hastalık küçük hücreli dışı akciğer kanseri (NSCLC) ve küçük hücreli akciğer kanseri (SCLC) olarak iki ana gruba ayrılır.

NSCLC olguların yaklaşık %85’ini oluşturur ve adenokarsinom, skuamöz hücreli karsinom ve büyük hücreli karsinom alt tiplerini içerir. Günümüzde akciğer kanseri yönetimi, klasik histopatolojik sınıflamanın ötesine geçerek moleküler temelli ve kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarını içermektedir.

Epidemiyoloji ve Risk Faktörleri

Akciğer kanseri insidansı, sigara kullanımının yaygın olduğu toplumlarda daha yüksektir. Sigara, vakaların yaklaşık %80–85’inden sorumludur. Bunun dışında pasif sigara maruziyeti, radon gazı, asbest, ağır metaller ve hava kirliliği önemli risk faktörleri arasındadır.

Genetik yatkınlık da önemli rol oynar. Özellikle EGFR mutasyonlarının bazı popülasyonlarda daha sık görülmesi, çevresel ve genetik faktörlerin etkileşimini göstermektedir.

Moleküler Patogenez ve Sürücü Mutasyonlar

Modern akciğer kanseri tedavisinin temelini sürücü mutasyonların belirlenmesi oluşturur. En sık görülen mutasyonlar arasında EGFR, ALK, ROS1, KRAS, BRAF, MET ve RET yer almaktadır.

Bu mutasyonlar hücresel proliferasyon, apoptoz ve anjiyogenez süreçlerini etkileyerek tümör gelişimini yönlendirir. Geniş panel NGS testleri günümüzde standart yaklaşım haline gelmiştir.

Klinik Bulgular

Erken evre akciğer kanseri çoğu zaman asemptomatiktir. İleri evrede öksürük, hemoptizi, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve kilo kaybı gibi semptomlar ortaya çıkar.

Küçük hücreli akciğer kanserinde paraneoplastik sendromlar (SIADH, Cushing sendromu) daha sık görülür.

Tanı Süreci

Tanı sürecinde toraks BT, PET-CT ve beyin MR görüntüleme yöntemleri kullanılır. Kesin tanı histopatolojik inceleme ile konur.

Bronkoskopi, EBUS ve transtorasik biyopsi en sık kullanılan yöntemlerdir. Moleküler testler tedavi planlaması için zorunludur.

Evreleme

Akciğer kanserinde TNM evreleme sistemi kullanılmaktadır. Evreleme, tedavi kararını belirleyen en önemli faktördür.

Evre	Tedavi
Evre I–II	Cerrahi + Adjuvan tedavi
Evre III	Kemoradyoterapi + İmmünoterapi
Evre IV	Sistemik tedavi (hedefe yönelik / immünoterapi)

Tedavi Yaklaşımları

Akciğer kanseri tedavisi; cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, hedefe yönelik tedavi ve immünoterapiden oluşur. Hastanın performans durumu, moleküler profili ve hastalık evresi dikkate alınarak kişiselleştirilir.

Hedefe Yönelik Tedaviler

EGFR mutant hastalarda osimertinib, ALK pozitif hastalarda alectinib ve lorlatinib standart tedaviler arasında yer alır. KRAS G12C mutasyonunda sotorasib kullanılmaktadır.

Mutasyon	Tedavi
EGFR	Osimertinib
ALK	Alectinib
ROS1	Crizotinib
KRAS G12C	Sotorasib

İmmünoterapi

PD-1/PD-L1 inhibitörleri (pembrolizumab, nivolumab) akciğer kanseri tedavisinde önemli bir yer tutmaktadır. PD-L1 ekspresyonu yüksek hastalarda monoterapi etkili olabilir.

Direnç Mekanizmaları

EGFR tirozin kinaz inhibitörlerine karşı direnç gelişimi sık görülür. T790M mutasyonu ve MET amplifikasyonu en önemli direnç mekanizmaları arasındadır.

Oligometastatik Hastalık

Sınırlı metastaz varlığında cerrahi veya stereotaktik radyoterapi (SBRT) ile uzun dönem sağkalım elde edilebilir.

Yan Etki Yönetimi

İmmünoterapiye bağlı pnömonit, kemoterapiye bağlı nötropeni ve hedefe yönelik tedavilere bağlı dermatolojik toksisiteler dikkatle izlenmelidir.

Bölgesel Hasta Yönetimi

Klinik pratiğimizde Manisa merkezli olmak üzere İzmir, Balıkesir, Uşak, Afyon ve Kütahya’dan gelen hastalara hizmet verilmektedir. Bu geniş hasta portföyü, farklı klinik senaryoların yönetiminde ileri düzey deneyim sağlamaktadır.

Erken Tanı ve Tarama

Yüksek riskli bireylerde düşük doz bilgisayarlı tomografi (BT) ile tarama önerilmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Akciğer kanseri erken evrede tedavi edilebilir. Sigara bırakmak her aşamada fayda sağlar. Akıllı ilaçlar moleküler profile göre belirlenir.

Sonuç

Akciğer kanseri, moleküler temelli yaklaşımlar sayesinde giderek daha iyi yönetilebilen bir hastalık haline gelmiştir. Kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımları sağkalımı artırmaktadır.

Kaynaklar

NCCN 2025-2026, ESMO 2024-2025, NEJM (FLAURA, ADAURA), ASCO ve ESMO Congress yayınları.