Melanom (Malign Melanom)

Melanom, melanosit adı verilen pigment üreten hücrelerden köken alan ve cilt kanserleri arasında en agresif seyirli malignitedir. Tüm cilt kanserlerinin küçük bir kısmını oluşturmasına rağmen, cilt kanserine bağlı ölümlerin büyük kısmından sorumludur.

Son yıllarda melanom sıklığında artış gözlenmektedir. Bu artışın en önemli nedenleri arasında ultraviyole (UV) maruziyetinin artması ve erken tanı yöntemlerinin gelişmesi yer almaktadır. Melanom erken evrede tamamen tedavi edilebilirken, ileri evrede hızla yayılabilir.

Epidemiyoloji ve Risk Faktörleri

Melanom özellikle açık tenli bireylerde daha sık görülür.

Başlıca risk faktörleri:

• Yoğun ve aralıklı güneş maruziyeti

• Çocukluk döneminde güneş yanıkları

• Açık ten ve açık göz rengi

• Çok sayıda nevüs (ben) varlığı

• Displastik nevüs sendromu

• Aile öyküsü

UV radyasyonu melanom gelişiminde en önemli çevresel faktördür.

Patogenez ve Moleküler Özellikler

Melanom gelişimi genetik mutasyonlar ve çevresel faktörlerin etkisiyle ortaya çıkar.

En sık görülen mutasyonlar:

• BRAF mutasyonu (%40–50)

• NRAS mutasyonu

• KIT mutasyonu

BRAF mutasyonu, hücre çoğalmasını artıran sinyal yolaklarını aktive eder.

Klinik Bulgular ve Erken Tanı

Melanom genellikle mevcut bir benin değişimi ile ortaya çıkar.

ABCDE kriterleri:

• A: Asimetri

• B: Düzensiz sınır

• C: Renk değişikliği

• D: Çap 6 mm üzerinde olması

• E: Zaman içinde değişim

Tanı Süreci

Şüpheli lezyonlarda eksizyonel biyopsi yapılır.

Değerlendirilen parametreler:

• Breslow kalınlığı

• Ülserasyon

• Mitotik aktivite

Evreleme

Melanom evrelemesi tümör kalınlığı, lenf nodu tutulumu ve metastaz varlığına göre yapılır. Sentinel lenf nodu biyopsisi önemli bir basamaktır.

Erken Evre Tedavi

Erken evrede cerrahi eksizyon temel tedavidir.

Adjuvan Tedavi

Yüksek riskli hastalarda ek tedavi uygulanabilir.

İmmünoterapi:

• Nivolumab

• Pembrolizumab

BRAF mutasyonu varsa:

• Dabrafenib + Trametinib

Metastatik Melanom

İleri evrede immünoterapi standart yaklaşımdır.

Kullanılan tedaviler:

• Nivolumab + İpilimumab

• Pembrolizumab

• Nivolumab

Hedefe Yönelik Tedavi

BRAF mutasyonu olan hastalarda uygulanır.

• BRAF inhibitörleri

• MEK inhibitörleri

Tedavi Seçimi

Tedavi planı şu faktörlere göre belirlenir:

• BRAF durumu

• Hastalık yaygınlığı

• Semptomlar

• Performans durumu

Beyin Metastazları

Melanomda sık görülebilir. Tedavide immünoterapi ve radyocerrahi kullanılır.

Takip ve Nüks Yönetimi

Takip düzenli yapılmalıdır.

• Klinik muayene

• Dermatoskopi

• Görüntüleme

Prognoz

Prognoz evre ve tümör özelliklerine bağlıdır. Erken evrede tam iyileşme mümkündür.

Sonuç

Melanom, erken tanı ile tedavi edilebilir bir hastalıktır. Günümüzde immünoterapi ve hedefe yönelik tedaviler sayesinde ileri evre hastalıkta bile başarılı sonuçlar elde edilmektedir.