Ürotelyal Karsinom (Mesane ve Üst Üriner Sistem Kanserleri)

Genel Bakış

Ürotelyal karsinom, mesane ve üst üriner sistemde gelişebilen bir kanser türüdür.

Ürotelyal karsinom, üriner sistemin iç yüzeyini döşeyen ürotelyumdan köken alan malign tümörleri ifade eder. En sık mesanede görülmekle birlikte üreter ve renal pelvis gibi üst üriner sistem yapılarında da gelişebilir. Klinik davranışı yüzeyel hastalıktan agresif metastatik formlara kadar değişkenlik gösterebilir.

Son yıllarda immünoterapi ve hedefe yönelik tedavilerin gelişmesi ile birlikte hastalık yönetiminde önemli ilerlemeler sağlanmıştır.

Epidemiyoloji ve Risk Faktörleri

Mesane kanseri özellikle erkeklerde daha sık görülür.

Mesane kanseri dünya genelinde sık görülen kanserlerden biridir ve erkeklerde kadınlara göre yaklaşık üç kat daha sık görülür. Ortalama tanı yaşı 65 civarındadır. En önemli risk faktörü sigara kullanımıdır.

Başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Sigara kullanımı

• Aromatik aminlere maruziyet

• Kronik mesane irritasyonu

• Uzun süreli kateter kullanımı

• Schistosoma enfeksiyonu

Patogenez ve Moleküler Biyoloji

Hastalığın gelişiminde genetik değişiklikler önemli rol oynar.

Ürotelyal karsinom gelişimi, genetik ve epigenetik değişikliklerin birikimi sonucunda ortaya çıkar. Düşük dereceli tümörlerde FGFR3 mutasyonları, yüksek dereceli ve invaziv tümörlerde ise TP53 ve RB1 mutasyonları daha sık görülür.

Bu moleküler farklılıklar, hastalığın biyolojik davranışını ve tedavi seçimini etkiler.

Klinik Bulgular

En tipik belirti ağrısız hematüridir.

Ürotelyal karsinomun en tipik bulgusu ağrısız hematüri, yani idrarda kan görülmesidir. Bu belirti mutlaka ciddiye alınmalıdır.

Diğer belirtiler şunlardır:

• Sık idrara çıkma

• İdrar yaparken yanma

• Pelvik ağrı

• İleri evrede kilo kaybı

Tanı Süreci

Tanı sistoskopi ve görüntüleme ile değerlendirilir.

Tanı yaklaşımı sistematik olmalıdır. İlk değerlendirmede idrar analizi ve idrar sitolojisi yapılır. Kesin tanı sistoskopi ve tümör rezeksiyonu (TUR-MT) ile konur.

Görüntüleme yöntemleri özellikle üst üriner sistem değerlendirmesinde önemlidir:

• BT ürografi

• MR

Hastalık Sınıflaması

Ürotelyal karsinom yüzeyel ve invaziv olarak sınıflandırılır.

Hastalık iki ana gruba ayrılır. Non–muscle invasive mesane kanseri yüzeyel hastalığı ifade eder ve daha iyi prognoza sahiptir. Muscle invasive mesane kanseri ise kas tabakasına invazyon gösterir ve daha agresif seyreder.

Non–Muscle Invaziv Mesane Kanseri Tedavisi

Yüzeyel hastalıkta temel tedavi TUR-MT’dir.

Bu grupta tedavinin temelini transüretral rezeksiyon oluşturur. Bunu takiben intravezikal tedaviler uygulanabilir.

Başlıca intravezikal tedaviler:

• Mitomisin

• BCG

Muscle Invaziv Mesane Kanseri Tedavisi

Kas invaziv hastalıkta standart yaklaşım radikal sistektomidir.

Bu cerrahi yaklaşım mesanenin çıkarılmasını ve idrar diversiyonunu içerir. Cerrahi öncesi cisplatin bazlı neoadjuvan kemoterapi sağkalımı artırır.

Seçilmiş hastalarda mesane koruyucu kemoradyoterapi de düşünülebilir.

Metastatik Ürotelyal Karsinom

İleri evrede sistemik tedavi ön plandadır.

Cisplatin uygun hastalarda cisplatin ve gemsitabin kombinasyonu uygulanabilir. Cisplatin uygun olmayan hastalarda karboplatin bazlı tedavi veya immünoterapi seçenekleri değerlendirilir.

İmmünoterapi

İmmünoterapi son yıllarda tedavide önemli yer kazanmıştır.

Pembrolizumab, nivolumab ve atezolizumab gibi ajanlar özellikle uygun hastalarda etkili olabilir. PD-L1 pozitif hastalarda ve progresyon sonrası dönemde önemli seçenekler sunar.

Hedefe Yönelik Tedaviler

Moleküler özelliklere göre özel tedaviler uygulanabilir.

FGFR mutasyonu bulunan hastalarda erdafitinib önemli bir hedefe yönelik tedavi seçeneğidir.

Antikor–İlaç Konjugatları

Yeni nesil tedaviler ileri evrede kullanılabilmektedir.

Enfortumab vedotin ve sacituzumab govitecan, özellikle ileri hastalıkta önemli tedavi seçenekleri arasında yer alır.

Takip ve Nüks Yönetimi

Nüks riski nedeniyle düzenli takip gereklidir.

Ürotelyal karsinomda takip özellikle ilk yıllarda daha sık yapılır. Takipte sistoskopi, idrar sitolojisi ve görüntüleme yöntemleri kullanılır.

Prognoz

Prognoz evre ve tedavi yanıtına göre değişir.

Hastalığın seyri evre, tümör derecesi ve tedaviye verilen yanıt ile yakından ilişkilidir. Erken evrede başarı oranı yüksektir, ileri evrede ise modern tedavilerle sağkalım uzatılabilir.

Sonuç

Erken tanı ve doğru tedavi hasta sonuçlarını belirgin şekilde iyileştirir.

Ürotelyal karsinom, heterojen yapısı ve yüksek nüks oranı nedeniyle dikkatli takip ve multidisipliner yaklaşım gerektirir. Günümüzde immünoterapi ve hedefe yönelik tedaviler ile hastalık yönetiminde önemli ilerlemeler sağlanmıştır.